Περίπου το 15% των ζευγαριών αντιμετωπίζει προβλήματα τεκνοποίησης.Υπογονιμότητα ορίζεται η αδυναμία σύλληψης μετά από διάστημα 12 μηνών ελεύθερων σεξουαλικών σχέσεων.Διακρίνεται σε πρωτοπαθή όταν ποτέ στο παρελθόν δεν έχει αναφερθεί εγκυμοσύνη από το ζευγάρι και σε δευτεροπαθή όταν έχει υπάρξει κάποια εγκυμοσύνη στο παρελθόν ανεξαρτήτου τελικής έκβασης.Στατιστικά το 67-71% από τα υπογόνιμα ζευγάρια πάσχει από πρωτοπαθή και το 29-33% πάσχει από δευτεροπαθή υπογονιμότητα.Είναι σημαντικό να αναφερθεί πως η διάγνωση και η θεραπεία της υπογονιμότητας αφορά πάντα και τους δύο συντρόφους και πρέπει να αντιμετωπίζεται ως πρόβλημα του ζευγαριού και όχι του ενός μέλους μόνο.Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία καθώς το αίτιο της υπογονιμότητας μπορεί να μην είναι μόνο ένα που αφορά μόνο την γυναίκα ή μόνο τον άντρα αλλά μπορεί να είναι διαφορετικοί παράγοντες που συμμετέχουν σε διαφορετικό βαθμό ο καθένας και που πρέπει να αντιμετωπιστούν ξεχωριστά για να υπάρχει επιτυχές αποτέλεσμα.Έτσι σε ένα ποσοστό 20-30% των περιπτώσεων υπογονιμότητας το αίτιο ανευρίσκεται μόνο στον άντρα, στο 30% στη γυναίκα, ενώ σε ποσοστό περίπου 30-40% είναι μικτής αιτιολογίας.Σε ένα σημαντικό ποσοστό (15% των ζευγαριών με υπογονιμότητα) δεν είναι δυνατή η ανεύρεση του αιτίου παρά τον διαγνωστικό έλεγχο(ιδιοπαθής υπογονιμότητα).Τα αίτια της ανδρικής υπογονιμότητας διακρίνονται σε τρεις κατηγορίες ανάλογα με την ανατομική εντόπιση του προβλήματος σε σχέση με τους όρχεις του βασικού δηλαδή οργάνου του άντρα για την αναπαραγωγική διαδικασία.Έτσι τα αίτια διακρίνονται σε προ-ορχικά, ορχικά και μέτα-ορχικά.Στην πρώτη κατηγορία των προ-ορχικών αιτίων υπογονιμότητας γενικά μπορούμε να πούμε πως ανήκουν όλοι οι παράγοντες που επηρεάζουν βασικές ορμόνες και τα όργανα που τις παράγουν, που συντελούν στην φυσιολογική λειτουργία των όρχεων και της αναπαραγωγής.Έτσι προορχικά αίτια θεωρούνται διαταραχές του υποθαλάμου και της υπόφυσης(περιοχών του εγκεφάλου) καθώς και των ορμονών που παράγουν.Επίσης ορμονικές διαταραχές(οιστρογόνων,ανδρογόνων,κορτικοειδών καθώς και των θυροειδικών ορμονών) όπως και ορισμένες συστηματικές παθήσεις( χρόνια νεφρική ανεπάρκεια, κίρρωση ήπατος) επηρεάζουν την φυσιολογική παραγωγή των ορμονών του υποθαλάμου και της υπόφυσης προκαλώντας διαταραχές στη γονιμότητα.

Ορχικά αίτια θεωρούνται οι παράγοντες που επηρεάζουν την φυσιολογική λειτουργία των όρχεων των οργάνων δηλαδή που παράγουν τα σπερματοζωάρια καθώς και τις ορμόνες(τεστοστερόνη) που παίζουν σημαντικό ρόλο στην αναπαραγωγή.Έτσι ορχικά αίτια θεωρούνται οι χρωμοσωμιακές ανωμαλίες(π.χ. Σύνδρομο klinefelter),οι διαταραχές του σπερματικού επιθηλίου,η αμφοτερόπλευρη ανορχία(από συστροφή,τραύμα,λοίμωξη κ.α.), καθώς και οι διάφοροι γοναδοτοξικοί παράγοντες(φάρμακα,ακτινοβολία,χημειοθεραπευτικά,η υπερθερμία οσχέου).Είναι σημαντικό να αναφερθεί πως διάφορα φάρμακα(π.χ.σπιρονολακτόνη,σιμετιδίνη,ορισμένα αντιβιοτικά),και ουσίες(οινόπνευμα,ναρκωτικά καπνός) όταν λαμβάνονται για μεγάλο χρονικό διάστημα μπορεί να προκαλέσουν διαταραχές της σπερματογένεσης.Επίσης πρέπει να αναφερθεί πως διάφορες παθήσεις των όρχεων(κρυψορχία,μεταπαρωτιδική ορχίτιδα,φυματίωση) καθώς και η κιρσοκήλη αποτελούν σημαντικούς παράγοντες υπογονιμότητας.

Στα μετά-ορχικά αίτια ανήκουν η ανατομική απόφραξη της αποχετευτικής οδού του σπέρματος,οι διαταραχές εκσπερμάτισης(από επεμβάσεις πυέλου ή οπισθοπεριτοναικές,σακχαρώδη διαβήτη, φάρμακα),οι διαταραχές κινητικότητας και λειτουργίας σπερματοζωαρίων και οι σεξουαλικές διαταραχές(στυτική δυσλειτουργία,μειωμένη libido).

Στη διαγνωστική προσέγγιση του υπογόνιμου άντρα βασικό ρόλο παίζουν το λεπτομερές ιατρικό και σεξουαλικό ιστορικό καθώς και η κλινική εξέταση.

Το ιστορικό πρέπει να είναι εκτενές και αναλυτικό και πρέπει να χωρισθεί σε κατηγορίες ερωτήσεων ώστε να αποκαλυφθεί κάθε πιθανός παράγοντας υπογονιμότητας.Έτσι πρέπει να τεθούν ερωτήσεις που να αφορούν το ιστορικό υπογονιμότητας(διάρκεια,προηγηθείσες εγκυμοσύνες εκτίμηση της συντρόφου κ.α.),το οικογενειακό ιστορικό(υπογόνιμοι συγγενείς,κυστική ίνωση,κ.α.),το αναπτυξιακό ιστορικό(έναρξη ήβης,συγγενείς ανωμαλίες ουροποιογεννητικού),το ιατρικό-χειρουργικό-φαρμακευτικό ιστορικό(συστηματικές παθήσεις,χειρουργία στην πύελο και γενικά,φάρμακα που λαμβάνονται),ιστορικό λοιμώξεων(φυματίωση,σάφιλη,προστατίτιδες επιδιδυμίτιδες κ.α.),σεξουαλικό ιστορικό(στυτική δυσλειτουργία κ.α.) και τέλος ατομικό ιστορικό συνηθειών και επαγγέλματος(κάπνισμα,αλκοόλ,ναρκωτικά,ακτινοβολία,γοναδοτοξικές ουσίες στον επαγγελματικό χώρο).Γίνεται συνεπώς αντιληπτό πόσο σημαντικό είναι το ιστορικό για την διάγνωση της υπογονιμότητας και πόσο σημασία πρέπει να δίνει ο ιατρός και ό ασθενής στην εκτενή και ειλικρινή συζήτηση όλων αυτών των παραγόντων.

Μετά το ιατρικό ιστορικό πρέπει να ακολουθήσει μια επίσης εκτενής κλινική εξέταση η οποία πρέπει να περιλαμβάνει όλα τα συστήματα αλλά και να εστιάζεται στην εξέταση των έξω γεννητικών οργάνων και των δευτερευόντων χαρακτηριστικών του φύλου.Με την κλινική εξέταση γίνεται η προσπάθεια εντοπισμού σημείων συστηματικών παθήσεων και σημείων υπογοναδισμού(γυναικομαστία, μη φυσιολογική κατανομή της τρίχωσης,ευνουχοειδής ανάπτυξη των έξω γεννητικών οργάνων κ.α.).Βέβαια ιδιαίτερη σημασία πρέπει να δίνεται στην κλινική εξέταση του πέους και των όρχεων καθώς επίσης και στην αναζήτηση ύπαρξης ψηλαφητής κιρσοκήλης.

Μετά την λήψη ιατρικού ιστορικού και την κλινική εξέταση ακολουθεί ο εργαστηριακός έλεγχος ο οποίος σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας διακρίνεται σε εξετάσεις ρουτίνας, σε προαιρετικές εξετάσεις και σε ερευνητικές εξετάσεις.

Εξέταση ρουτίνας είναι το σπερμοδιάγραμμα που περιλαμβάνει την μακροσκοπική και μικροσκοπική εξέταση του σπέρματος το οποίο λαμβάνεται σε ειδικό αποστειρωμένο δοχείο στο εργαστήριο μετά από σεξουαλική αποχή 48 ωρών και όχι μεγαλύτερη των 5 ημερών.Στο σπερμοδιάγραμμα μελετώνται σημαντικοί παράμετροι του σπέρματος και η αρχική εκτίμηση για κάθε νέο ασθενή πρέπει να γίνεται με βάση τη λήψη δύο διαφορετικών δειγμάτων σε διάστημα τριών εβδομάδων.Η σημαντικότερη ίσως παράμετρος θεωρείται η κινητικότητα του σπέρματος.

Εξετάσεις προαιρετικής επιλογής θεωρούνται η καλλιέργεια σπέρματος,οι βιοχημικές εξετάσεις σπέρματος καθώς και άλλες ειδικές εξετάσεις της λειτουργίας των σπερματοζωαρίων.Οι ερευνητικές αφορούν επίσης ειδικές εξετάσεις παραμέτρων του σπέρματος.
Ειδικά πρέπει να αναφερθεί πως η βιοψία των όρχεων(η οποία έχει συγκεκριμένη ένδειξη) χρησιμοποιείται για την διαφορική διάγνωση μεταξύ της βλάβης του σπερματικού επιθηλίου και της απόφραξης της αποχετευτικής οδού του σπέρματος και δεν έχει την δυνατότητα να διαγνώσει την πάθηση που προκαλεί την βλάβη.

Απεικονιστικά βασική εξέταση θεωρείται η υπερηχοτομογραφία του οσχέου και η doppler υπερηχοτομογραφία για την μελέτη της δομής και του μεγέθους των όρχεων-επιδιδυμίδων ,την παρουσία υδροκήλης,την αναζήτηση κιρσοκήλης και την διερεύνηση κρυψορχίας.Πιο εξειδικευμένες απεικονιστικές εξετάσεις απαιτούνται μόνο επί συγκεκριμένων ενδείξεων.

Ο ορμονικός έλεγχος πρέπει να γίνεται σε άτομα με βαριά ολιγοσπερμία(μικρός αριθμός σπερματοζωαρίων στο σπερμοδιάγραμμα) ή αζωοσπερμία(απουσία σπερματοζωαρίων, και στους ασθενείς που υπάρχει υποψία ενδοκρινικής νόσου.Οι ορμόνες που μελετώνται είναι η τεστοστερόνη,η ωχρινοτρόπος(LH),η θυλακιοτρόπος(FSH), και η προλακτίνη.Πιο εξειδικευμένος ορμονικός έλεγχος καθώς και χρωμοσωμιακός έλεγχος απαιτείται επί συγκεκριμένων ενδείξεων.

Η θεραπεία του υπογόνιμου άντρα μπορεί να είναι είτε συντηρητική,είτε χειρουργική αναλόγως του παράγοντα που προκαλεί υπογονιμότητα.Η συντηρητική θεραπεία μπορεί να είναι είτε ειδική (ορμονική,θεραπεία λοιμώξεων,αντιμετώπιση ανοσολογικών παραγόντων),είτε εμπειρική(αντιοιστρογόνα,αναστολείς αρωματάσης,χορήγηση εξωγενών γοναδοτροπινών,ανδρογόνα κ.α.)που εφαρμόζεται συνήθως στην αντιμετώπιση της ιδιοπαθούς ανδρικής υπογονιμότητας.

Η χειρουργική θεραπεία συνίσταται στην αντιμετώπιση ειδικών παθήσεων που επηρεάζουν την γονιμότητα όπως η κιρσοκήλη,η κρυψορχία,η απόφραξη των εκσπερματικών πόρων,των σπερματικών πόρων και της επιδιδυμίδας καθώς και συγγενείς διαταραχές.

ΣΩΚΡΑΤΗΣ Π.ΚΑΤΑΦΥΓΙΩΤΗΣ
ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΟΥΡΟΛΟΓΟΣ
ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΠΑΝ. ΑΘΗΝΩΝ
ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΘΕΙΣ ΕΙΣ ΗΠΑ
ΠΕΙΡΑΙΑΣ Β ΜΕΡΑΡΧΙΑΣ 26.ΤΗΛ 2104521984
E-MAIL:Katafigiotis@yahoo.com
www.ουρολογικοιατρειο.gr

 

Συγγραφέας : Καταφυγιώτης Σωκράτης Χειρούργος-Ουρολόγος
Ημερ/νία : 13/3/2011 3:02:58 μμ
Κατηγορία : Ανδρική Υπογονιμότητα
Πηγή :
Facebooktwitterredditpinterestlinkedinmailby feather

Facebook

Get the Facebook Likebox Slider Pro for WordPress